zjawisko intuicyjnej świadomości w postaci odbicia czy zabarwienia sfery buddhi podmiotem lub/i przedmiotem; rodzaje pratjaj: virama, wyłonienia (vyutthita)
puruṣa – tysiącogłowy, tysiącooki, tysiąconogi, tysiącoręki, który obejmuje swym zasięgiem całą Wszystkość; poziom boski, który przejawia jogin, który osiągnął stan kewalina, dżiwanmukty, siddhy, wira i dharmadhatu jednocześnie; przejawianie na poziomie ekspresji umysłu (manas) jest możliwe dzięki osiągnięciu nirmanakaji oraz mahasukhakaji.
purusa jnana
sādhana – rozwój duchowy w jodze można rozpatrywać jako ścieżkę, na której pokonuje się następujące etapy: 1. prāthamakalpika – jogin mający pierwsze osiągnięcia, który doprowadził do skutecznego opanowania stałego stanu (sthiti) ; 2. madhubhūmika – jogin mający miodowe osiągnięcia, który tak praktykuje, że jest to proste, skuteczne oraz błogie; 3. prajñājyotis – jogin mający taką czystość umysłu (manas), że wszystko, co poznaje jawi się jako prawda; 4. atikrāntabhāvanīya - jogin ma vivekakhjati II . 27 ; 5. prāntabhūmi – zakończenie jogi
sakṣin – świadek
samādhi - samprajñāta samādhi nirbija samādhi nirvikalpa asamparajnata samādhi
saṁyama – to trzy ostatnie człony jogi: 1. dhāraṇa – przykucie uwagi, 2. dhyāna – kontemplacja oraz samādhi – skupienie, dzięki którym jogin doprowadza do stanu stałego (sthiti).
samyoga -
sāṁkhya, yoga, buddyzm, zen, dzogczen
samskaraśesa -
samyag darśiana -
sankalpa – wola, którą należy porzucić na ścieżce dyscypliny (yoga)
sarvajna -
sarva visaya -
smrti -
sthiti – stały stan
svarupa adhyatma -
svarupa pratistha -
śabda -
śuddhi drsimatra -
śuddhi buddhi – inaczej vaiśāradya buddhi
śuddhi samaya -
tapas -
tathāgata – oznacza, iż wyzwolony przeszedł duchową drogę i ma wgląd we wszechmądrość, wszechmiłość i włada wszechmocą oraz że doszedł do celu i powrócił.
tathagatagarbha -
trikaya – trzy ciała urzeczywistnienia i wyzwolenia jako stan istnienia: ciało wytworzone (nirmanakaya) i ciało błogości (sambhogakaya) to dwa ciała formy (rupakaya), a trzecie ciało sfery bezforemnej to ciało przestrzeni (dharmakaya), razem stanowią one trzy ciała jogina, które ponadto manifestują się przez ciało esencji (svabhavikakaya) czyli ciało czystej formy (dharmadhatu), które współtworzy ciało doskonałości (mahasukhakaya), jako aspektu błogiej świadomości przejawiającej się w świecie.
upekṣa -
vairāgya - 1. bezpragnieniowość, nielgnięcie do przedmiotu doświadczenia oraz ćwiczenie się w spokoju doświadczania; 2. jest wyższy stopień bezpragnieniowości (paravairāgya), który jest niezbędny do osiągnięcia sukcesów w jodze i oznacza nielgnięcie do każdego doświadczenia, co należy rozumieć jako wyzbycie się chęci do kontynuowania dotychczasowych doświadczeń.
vibhūti – moce jogiczne inaczej siddhi: 1.
vidya - wyższa wiedza, wizja (paravidya)
vijñāna
viparyaya – błąd poznawczy
vira – zwycięzca, termin oznaczający ostateczne osiągnięcie na ścieżce duchowej, które w buddyzmie jest synonimem buddy; oznacza on, że jogin odniósł zwycięstwo nad zaciemnieniami, splamieniami, omamieniami i uciążliwościami umysłu oraz emocjami, które są negatywnymi przyzwyczajeniami, jako złoże karmana, doprowadzając do ugruntowania wglądu.
viveka - praviveka
viveka-khyāti -
vṛtti –