Jarosław M. Gruzla
Author's log
June 2018
2018-06-24 02:35
[A priori] Co to znaczy? Czym, co jest? Do tego wszystkiego, żeby zadawać sobie takie pytania potrzeba refleksji, a jak dowodzą psychologowie ludzie dzielą się na introwertyków i ekstrawertyków. Czyli, co? Są z natury (sic!) bardziej zwróceni do wewnątrz lub z reguły bezrefleksyjni? No, to to właśnie może oznaczać w konsekwencji. Ni mniej ni więcej - ludzie są jakoś 'zaprogramowani'. No, bo, jak naukowcy 'od duszy' badają (czyli stosują testy skojarzeń czy inne 'narzędzia' naukowe) i na tej podstawie wysuwają wnioski w postaci teorii, które są wprawdzie potem raczej nie za bardzo do sprawdzenia, ale 'siłą bezwładu' wchodzą do kanonu czyli do podręczników i na 'katedry'..., to co? No to oznacza funkcjonowanie jakiegoś tam paradygmatu mimo, iż cały czas trwa spór natywistów z empirystami (czy jak ich tam zwać). Natywiści interpretują wyniki badań w ten sposób, że uznają istnienie czegoś wrodzonego. Wiedzy, podłoża poznawczego, wrodzonych cech, itp. czy bardziej chrześcijańsko zorientowanej woli czy boskiej zasady. Empiryści uznają natomiast doświadczanie za przyczynę kształtującą. Oczywiście ważne jest tło w postaci kultury czyli środowiska, w którym człowiek doznaje kształtujących bodźców. Mimo, że dla współczesnych empirystów inspiracją jest osiemnastowieczna tabula rasa to ich dokonania za podstawę mają badania terenowe. Socjologowie, psychologowie, lingwiści czy etnolodzy - wszyscy dostarczają nam materiału porównawczego, który zaczyna przekraczać ramy możliwe do objęcia, nawet dla kompulsywnego, współczesnego czytelnika. A właśnie odbiorca, powinien ten obraz widzieć jasno. I mimo wielości koncepcji czy materiałów do analizy da się to zrobić. Nauka zachodnia oparta z jednej strony o matematyczno-mistyczny pitagoreizm współczesnych nauk przyrodniczych (ekspansja kwantowej perspektywy w wielu dziedzinach nauk i paranauk), a z drugiej o logiczno-wyobrażeniowy paradygmat filozoficzny pochodzący z Akademii i Liceum (mariaż umowności znaczenia zbudowanego na doświadczaniu jednostki w przestrzeni społecznej razem z jej kulturowymi paradygmatami z apriorycznością talentów i potencjałów) daje nam bardzo duże możliwości interpretacyjne. Przykładowo taki 'kopniak' w postaci nagłej choroby serca można interpretować w kategoriach czysto zdrowotnych i to na wiele sposobów. Można uznać taki przypadek za jeden z symptomów socjologicznej diagnozy i rozgrywać go także w wielu odcieniach znaczeń 'odspołecznych'. Czy też można go identyfikować z kondycją psychologiczno-dUCHOWĄ jednostki. Można. Nie w wielości jednak jest odpowiedź tylko w jedności. Etnolingwiści zauważają, iż już w wielu kulturach 'prymitywnych' występuje stopniowalność poznania, która pojawia się na poziomie językowym. Stwierdzenia występujące w wypowiedziach członków takich społeczności mogą zaistnieć, jako uprawnione czyli uznane przez słuchaczy za sensowne tylko wtedy, kiedy mówią o wydarzeniach (1) widzianych na własne oczy, (2) zasłyszanych od kogoś lub (3) wywnioskowanych na podstawie dowodów (Daniel L. Everett (Język. Narzędzie kultury, Kraków 2018, s. 387). No. I to, jest to! Teraz wystarczy zakorzenionemu w zachodniej kulturze odbiorcy wielości bodźców tej postindustrialnej rZECZYWSITOŚCI podsunąć Jogasutry Patańdźalego. Czym jest poznanie? Drogą do prawdy. A prawda? Na pewno nie jest a proiori! Prawda jest do zbadania. Do poznania. Wówczas jest się wyzwolonym. Ale wtedy nie jest się po którejś ze stron: po stronie nauki czy religii, psychologii czy parapsychologii, po stronie empirystów czy natywistów, a nawet Zachodu czy Wschodu, jogi czy samkhji. Jest się poza a priori i a posteriori. Mimo tego, że zna się To, co Istnieje przed. Ale to już inna historia. Wcale nie a priori oczywiście. (WYPISY WYZWOLENIA 24)
Jarosław M. Gruzla
fot. M. Malinowski


Wersety o Nieograniczoności, Kraków 2010
smak teraz, Elbląg 2003
Kolej transsyberyjska, Świdnica 1998


Od maja 2010 r. do nabycia w krakowskim Wydawnictwie Miniatura (http://www.miniatura.info.pl/) jest najnowsza książka poetycka pt. Wersety o Nieograniczoności. Starsze książki: Kolej transsyberyjska i Smak teraz są do nabycia u autora.




Hosted by Onyx Sp. z o. o. Copyright © 2007 - 2018  Fundacja Literatury w Internecie